Amidy
Spis treści
Hydroliza zasadowa amidów
Mocznik
Polikondensaty amin i kwasów karboksylowych - poliamidy
- Przykłady polikondensatów
Amidy kwasów dikarboksylowych
Amidy to pochodne kwasów karboksylowych, w których grupa –OH została zastąpiona grupą aminową –NH₂ lub jej pochodnymi. Występują jako amidy pierwszorzędowe, drugorzędowe i trzeciorzędowe. Są ważnymi związkami w chemii organicznej, biochemii oraz w przemyśle tworzyw sztucznych.
Materiał przeznaczony dla uczniów liceum realizujących podstawę programową z chemii organicznej.
Czego dowiesz się z tego artykułu
- jak zbudowane są amidy i jak je nazywać
- czym różnią się amidy I-, II- i III-rzędowe
- jak przebiega hydroliza amidów
- czym jest mocznik i jak reaguje
- jak powstają poliamidy i jak wyodrębniać ich monomery
Fragment artykułu
Amidy mają ogólny wzór R–CO–NH₂ (amidy I‑rzędowe), R–CO–NHR (II‑rzędowe) lub R–CO–NR₂ (III‑rzędowe). Nazwy amidów tworzy się od nazw kwasów karboksylowych, zastępując końcówkę „‑owy” końcówką „‑amid”, np. etanoamid, benzenokarboksyamid. W amidach podstawionych grupy przy atomie azotu oznacza się przedrostkiem N‑.
Amidy dobrze rozpuszczają się w wodzie, ponieważ tworzą wiązania wodorowe z cząsteczkami wody. Ulegają hydrolizie kwasowej i zasadowej — reakcje te są nieodwracalne. Hydroliza kwasowa prowadzi do kwasu karboksylowego i soli amonowej, natomiast hydroliza zasadowa do soli kwasu i amoniaku lub odpowiedniej aminy.
Mocznik, czyli diamid kwasu węglowego, ulega rozkładowi pod wpływem kwasów i zasad. Podczas ogrzewania dwóch cząsteczek mocznika powstaje biuret, który daje charakterystyczną fioletową reakcję z jonami Cu²⁺ w środowisku zasadowym — tzw. reakcję biuretową.
Amidy reagują z HNO₂, co prowadzi do przekształcenia grupy –NH₂ w grupę –OH z wydzieleniem azotu. Reakcja ta jest ważna w syntezie alkoholi z amin.
Polikondensacja amin i kwasów karboksylowych prowadzi do powstania poliamidów, takich jak nylon‑6,6 czy kevlar. Aby wyodrębnić monomery z fragmentu poliamidu, należy odnaleźć powtarzającą się jednostkę i „rozciąć” ją w miejscach wiązań amidowych.
Ucz się skutecznie, dokładnie pod wymagania
- Najważniejsze informacje o amidach w jednym miejscu
- Przejrzyste schematy i reakcje
- Dostęp do wszystkich działów podręcznika
- Brak reklam i zbędnych dodatków
Dołącz do tysięcy uczniów uczących się z Chem24. Bez zobowiązań.
Pełna wersja artykułu zawiera
- nazewnictwo amidów I-, II- i III‑rzędowych
- hydrolizę kwasową i zasadową z przykładami
- reakcje mocznika i reakcję biuretową
- przemianę –NH₂ → –OH z udziałem HNO₂
- poliamidy: nylon‑6,6, kevlar i ich monomery
- diamidy kwasów dikarboksylowych
Chcesz kontynuować naukę?
- Dostęp do pełnych lekcji i przykładów
- Wyjaśnienia trudnych pojęć krok po kroku
- Możliwość zadawania pytań
- Zero reklam
Ucz się szybciej i skuteczniej z Chem24.
Najczęstsze pytania
Co powstaje podczas hydrolizy zasadowej amidów
Sól kwasu karboksylowego i amoniak lub odpowiednia amina.
Dlaczego amidy dobrze rozpuszczają się w wodzie
Bo tworzą silne wiązania wodorowe z cząsteczkami wody.
Jak wyodrębnić monomery z poliamidu
Należy rozciąć powtarzającą się jednostkę w miejscach wiązań amidowych i odtworzyć odpowiednią aminę oraz kwas dikarboksylowy.